Doktryna Kwantowa. Metaprawo. Geneza reguł i warunków rzeczywistości

Strona PDF 1

Doktryna Kwantowa

Metaprawo

Geneza reguł i warunków rzeczywistości

Martin Novak

Następny Poziom Tom 1

Strona PDF 4

Spis treści

Prolog Świat bez śladu

Rozdział 1 Prawo jako oczekiwanie

Rozdział 2 Genealogia Metaprawa

Rozdział 3 Stan parametr prawo i kategoria

Rozdział 4 Obserwator i powstawanie reguł

Rozdział 5 Prawo zależne od kontekstu

Rozdział 6 Architektura która przebudowuje swoje uczenie

Rozdział 7 Współpowstawanie prawa i stanu

Rozdział 8 Zmiana warunków dopuszczalności

Rozdział 9 Aktualizacja bez wspólnego zegara

Rozdział 10 Lokalne gramatyki spójności

Rozdział 11 Architektury bez najwyższej warstwy

Rozdział 12 Geneza nowych rozróżnień

Rozdział 13 Metaprawo między architekturami

Rozdział 14 Ślad po zmianie warunków dowodzenia

Rozdział 15 Trzy światy próbne

Rozdział 16 Otwarcie następnego pytania

Epilog Uczestnik następnego kontaktu

Dodatek A Słownik pojęć i oznaczeń

Dodatek B Modele i mapa prób

Dodatek C Źródła i lokalizacje

Strona PDF 5

Prolog Świat bez śladu

W dostępnym odczycie świata widnieje zero. Odpowiedzi na kontakty mają tę samą postać co w konfiguracji wyjściowej. Również mechanizm, który może przebudować te odpowiedzi, znajduje się w swoim początkowym ustawieniu. Kto otrzymałby wyłącznie ten odczyt, nie znalazłby w nim wyrwy, uszkodzenia ani pozostałości po zmianie. Wszystko, co potrafi sprawdzić w bieżącej konfiguracji, zgadza się z opisem początku.

A jednak w jednej z rozpatrywanych historii zaszły cztery przebudowy.

Nie potrzebujemy jeszcze gwiazd, materii ani organizmu, który nazywa siebie człowiekiem. Zaczynamy od skromniejszego świata. Jego stan można odczytać jako jedną z pięciu wartości. Dwa rodzaje kontaktu wywołują odpowiedzi zależne od kontekstu. Jeden z tych rodzajów potrafi również uruchomić zmianę reguł. Taki świat jest wystarczająco mały, żebyśmy mogli prześledzić jego działanie, a zarazem zawiera różnicę, której obszerniejsza opowieść mogłaby niepotrzebnie dodać tajemniczości.

Uczestnik tego świata nie musi mieć twarzy ani biografii. Nazwijmy uczestnikiem zdolność odczytania konfiguracji i wejścia z nią w określony kontakt. Na razie nie przypisujemy jej świadomości. Ma dostęp do bieżącego stanu, lokalnych odpowiedzi oraz aktywnego sposobu ich przebudowy. Nie otrzymuje zapisu wcześniejszych kontaktów. Nie może sięgnąć do poprzednich konfiguracji, ponieważ w udostępnionym mu odczycie żadna z nich nie została zachowana.

Może sprawdzić, jak świat odpowie teraz. Jeżeli powtórzy kontakt w tych samych warunkach, uzyska odpowiedź przewidzianą przez aktualną regułę. Może nawet uruchomić kolejną przebudowę i obserwować jej skutek. Żadna z tych czynności nie wydobędzie jednak utraconej historii. Dwa układy o identycznej pełnej konfiguracji, poddane tym samym dalszym kontaktom, zachowają się w naszym przykładzie identycznie. Dodatkowa pomysłowość uczestnika nie przywróci informacji, której dostępny stan nie różnicuje.

Trudność nie wynika więc z nieuwagi. Nie ukryliśmy małego szczegółu, który wystarczy dostrzec. Wyłączyliśmy dostęp do zapisu, a przebudowa przywróciła wszystkie składniki stanu objęte definicją tego świata. Gdy uczestnik stwierdza, że bieżąca konfiguracja zgadza się z początkową, rozpoznaje prawdziwą własność.

Strona PDF 6

Gdy chciałby z tej zgodności wywnioskować, że żadne przejście nie zaszło, wykraczałby poza to, co jego odczyt pozwala ustalić.

Ogląd architektury ma inny zakres. W jednej historii układ pozostawiono w konfiguracji wyjściowej. W drugiej dotarły cztery kontakty tego samego rodzaju, każdy w tym samym kontekście. Kolejne kontakty zmieniały odpowiedzi i aktywny sposób następnej przebudowy. Po czwartym wszystkie te składniki odzyskały początkowe ustawienia. Dokładny przebieg odtworzymy później. Teraz wystarczy zachować różnicę między zgodnością wyniku a zgodnością drogi.

Wprowadźmy zapis prowadzony poza odczytywanym układem. Przechowuje on rodzaj kontaktu, jego kontekst i konfigurację sprzed przejścia. Posiadacz tego zapisu rozróżnia obie historie. Uczestnik mający dostęp wyłącznie do układu nie potrafi tego zrobić. Nie patrzą na sprzeczne fakty. Otrzymują różne zasoby pozwalające formułować twierdzenia. Zdanie o braku przebudowy może być nierozstrzygalne dla jednego i rozstrzygalne dla drugiego.

Takie przesunięcie oglądu będziemy nazywać przybliżeniem perspektywy Omni-Źródła. Przenosimy uwagę z odczytu uczestnika na relacje, które umożliwiają jego odczyt i pozostają poza nim. Poszerzenie jest tu jawne: dołączyliśmy zapis oraz definicję działania układu. Słowo „Omni” nie dostarcza informacji samo przez się. Jeżeli narrator zna przejścia, musi istnieć wskazany w konstrukcji powód, dla którego może je odtworzyć.

Spróbujmy teraz odebrać także ten przywilej. Usuwamy z porównania zewnętrzny zapis. Pozostają dwie identyczne konfiguracje, do których można stosować identyczne kontakty. Ich historie były odmienne w zdefiniowanym przez nas przebiegu, ale żaden zachowany odczyt nie wybiera jednej z nich. Narrator wciąż może powiedzieć, którą historię uprzednio skonstruował. Nie powinien jednak udawać, że teraźniejszy układ wyjawił mu tę wiedzę.

Ta scena prowadzi dalej niż zagadka pamięci. Dotyczy także praw. Lokalna reguła może wyglądać na niezmienną dlatego, że rzeczywiście pozostaje stała. Może również odzyskać wcześniejszą postać po przebudowie. Albo mieć zdolność zmiany, która w dostępnych próbach nigdy się nie uruchomiła. Sam odczyt aktualnej odpowiedzi nie pokazuje jeszcze, z którym przypadkiem mamy do czynienia. Rozpoznanie wymaga porównania zakresów, w których te możliwości dają odmienne skutki.

Strona PDF 7

Moglibyśmy poszerzyć definicję świata i włączyć do niego pamięć każdego przejścia. Wówczas dwie rozpatrywane historie miałyby różne stany pamięci i przestałyby być identycznymi konfiguracjami. Odzyskalibyśmy możliwość ich rozróżnienia, ale zmienilibyśmy warunki przykładu. To istotny ruch. Nie wydobywa utraconego zapisu z tej samej teraźniejszości, lecz ustanawia świat, który go zachowuje. Pytanie o dostępność historii powraca przy każdej takiej decyzji o zakresie stanu.

Możemy również zachować ślad, który nie odtwarza wszystkich przejść. Na przykład rejestr informuje, że wykonano pewien kontakt, lecz nie przechowuje jego kontekstu. Pozwala odrzucić historię całkowitego bezruchu, ale nie wybiera jednej pełnej historii. Świadectwo ma wówczas zakres pośredni. Nie jest ani kompletną kroniką, ani zupełnym brakiem informacji. Dalszy ogląd będzie musiał uwzględniać, które rozróżnienia podtrzymuje taki fragment, a których już nie obejmuje.

W perspektywie Omni-Źródła interesuje nas właśnie organizacja tych dostępności. Jeden zakres kontaktu może przenosić rozróżnienie, które zanika w innym. Nie zakładamy, że wszystkie zakresy muszą trafić do centralnego odbiorcy. Być może pewne świadectwa istnieją jedynie jako relacja pomiędzy dwiema architekturami, bez pełnego przekładu do ich wnętrz. Nasz mały świat jeszcze tej możliwości nie wykonuje. Daje jednak punkt, od którego możemy ją rozwijać: różnicę między przejściem, zachowanym śladem i zdolnością jego odczytu.

W zwykłej opowieści o świecie rozdzielamy scenę, jej prawa i to, co się na niej wydarza. Zdarzenia mogą być niezwykłe, podczas gdy sposób ich dopuszczania pozostaje trwały. Tutaj otwieramy inne zadanie: wyobrazić sobie, że spotkanie zmienia warunki następnego spotkania. Następnie zapytać, czy zmianie może podlegać również to, co rozpoznajemy jako spotkanie. Ten drugi ruch będzie trudniejszy, ponieważ odbierze nam część jednostek, którymi pierwszy potrafimy jeszcze opisać.

Z oglądu architektury reguła nie musi przypominać rozkazu wydanego światu. Może być utrwaloną relacją między jego składnikami. Jej przebudowa nie musi służyć uczestnikowi ani odpowiadać na jego zamiar. Możemy rozpatrywać proces, w którym nie ma wyróżnionego odbiorcy korzyści, a zdolność uczestnictwa powstaje dopiero dzięki utrzymaniu pewnych relacji. W takim wariancie pytanie o autora prawa ustępuje pytaniu o warunki jego ustanawiania.

Strona PDF 8

Otwiera się również bardziej radykalna możliwość. Być może w pewnych przebudowach nie zostaje zachowany wspólny rodzaj odczytu. To, co w pierwszej architekturze liczyło się jako jeden stan, w drugiej może nie mieć odpowiednika. Zachowane świadectwo mogłoby obejmować tylko fragment kontaktu między nimi. Wtedy samo żądanie dokładnego porównania całych światów staje się założeniem wymagającym uzasadnienia. Możemy rozwinąć taką hipotezę, zanim znajdziemy język zdolny wykonać wszystkie jej przejścia.

Nasza pierwsza scena jeszcze tego nie osiąga. Zachowuje pięć wartości, dwa rodzaje kontaktu i określone reguły przebudowy. Dzięki temu odsłania konkretną granicę: identyczność dostępnej konfiguracji nie przechowuje automatycznie rozróżnienia historii. Ta granica daje następnemu pytaniu wyraźne miejsce. Możemy sprawdzić, co nastąpiłoby po utracie również kategorii historii, zamiast od razu przypisywać prostemu powrotowi tak rozległy skutek.

Trwałość będziemy więc badać z uwagą równą tej, z jaką badamy zmianę. Musimy wiedzieć, co pozostało wspólne, komu jest dostępne i jakie następstwa pozwala przewidzieć. W jednym modelu będzie to reguła całego układu. W innym zachowany fragment tłumaczenia. W jeszcze innym nie zdołamy ustanowić porównania. Żaden z tych wyników nie powinien z góry decydować o wszystkich pozostałych.

Czy świat, którego reguły właśnie odzyskały wcześniejszą postać, różni się od świata, którego reguły nigdy się nie zmieniły? W zbudowanym przykładzie odpowiedź zależy od zakresu dostępnego świadectwa. Pytanie szersze pozostaje otwarte: czy powstawanie warunków rzeczywistości zawsze daje się zachować w jakimś odczycie, czy samo żądanie takiego odczytu należy do jednej z jej możliwych organizacji?

Zanim będziemy mogli pójść dalej, potrzebujemy ustalić, co właściwie nazywamy prawem.

Strona PDF 9

Część pierwsza

Genealogia i jednostki zmiany

Strona PDF 10

Rozdział 1 Prawo jako oczekiwanie

1 1 Powtórzenie i oczekiwanie

Pierwszy kontakt daje jeden. Drugi daje dwa, trzeci trzy, czwarty cztery. Uczestnik, który zachował te wyniki, rozpoznaje wzorzec: każdy kontakt tego rodzaju zwiększa odczytywaną wartość o jeden. Na tej podstawie potrafi przygotować następny kontakt i przewidzieć jego skutek. Powtarzalność zaczyna organizować jego działanie, choć nie wie jeszcze, dlaczego świat odpowiada właśnie w ten sposób.

Określmy warunki tej próby. Stan wyjściowy oznaczamy przez zero, rodzaj kontaktu przez P, a kontekst przez A. Układ ma pięć wartości: zero, jeden, dwa, trzy i cztery. Liczenie jest cykliczne, więc zwiększenie czterech o jeden prowadzi do zera. Nie wprowadzamy tu wielkości fizycznej. Liczby służą rozróżnianiu konfiguracji, a sposób ich łączenia należy do definicji przykładu. Cztery kontakty P w A dają kolejno jeden, dwa, trzy i cztery.

Tym razem uczestnik otrzymuje również zapis kontaktów. Może porównać wyniki, zamiast dysponować wyłącznie bieżącym odczytem, jak w prologu. Widzimy dzięki temu, że jego wiedza zależy zarówno od odpowiedzi świata, jak i od tego, jakie relacje między odpowiedziami może zachować. Pamięć próby nie jest dodatkiem bez znaczenia. Umożliwia sformułowanie wzorca oraz sprawdzenie, czy następny wynik pozostaje z nim zgodny.

Rozpoznane oczekiwanie ma określony zakres. Dotyczy kontaktu P, kontekstu A oraz konfiguracji, przez które przeszła próba. Nie zawiera jeszcze wiadomości o kontakcie Q, innym kontekście ani o możliwości przebudowy reguł. Uczestnik może rozszerzyć zdanie i powiedzieć, że cały świat zawsze dodaje jeden. Takie rozszerzenie wykraczałoby jednak poza dostarczony zapis. Zostałoby hipotezą o odpowiedziach, których dotąd nie otrzymał.

W powtórzeniu jest siła, ponieważ zmniejsza liczbę rozbieżności, które musimy uwzględniać przy działaniu. Jest także pokusa: uznać, że to, co wielokrotnie wystąpiło, odsłoniło wszystkie warunki własnego występowania. Tymczasem w naszych trzech światach ta sama seria pojawi się z różnych powodów. Jeden świat zachowuje stałe odpowiedzi. Drugi różnicuje je według kontekstu. Trzeci może przebudowywać sposób ich ustanawiania, lecz akurat kontakt P tego nie uruchamia.

Strona PDF 11

Oczekiwanie uczestnika pozostaje użyteczne w każdym z nich. Jego trafność w tej próbie nie zależy od znajomości całej konstrukcji. To ważne dla dalszego oglądu: lokalna zdolność przewidywania może istnieć w architekturze, której uczestnik nie rozpoznaje. Świat nie musi ujawniać całego repertuaru, żeby umożliwić działanie w niewielkim fragmencie swoich relacji.

Powstają zatem dwa pytania. Jakie oczekiwanie uzasadnia dostępna seria? Jakie warunki sprawiają, że seria mogła powstać? Pierwsze prowadzi do przewidywania kolejnego wyniku. Drugie może skierować nas ku prawu, kontekstowi, historii albo organizacji zdolnej zmieniać własne odpowiedzi. Właśnie na przejściu między nimi zaczyna się problem Metaprawa.

Strona PDF 12

1 2 Trzy funkcje prawa

Słowa „prawo” używamy w kilku funkcjach. Gdy odczytujemy serię i zapisujemy, że P w A zwiększa wartość o jeden, prawo jest opisem rozpoznanego wzorca. Taki opis porządkuje wyniki i umożliwia ich zwięzłe przedstawienie. Możemy sprawdzać, czy obejmuje następne realizacje. Jego treścią jest relacja dostrzeżona w określonym zbiorze przypadków.

Inna funkcja pojawia się, gdy prawo określa dopuszczone przejścia. W świecie, który za chwilę zdefiniujemy, P ze stanu dwa prowadzi do trzy. Przejście do cztery po tym samym P jest wykluczone przez daną regułę. Nie musimy wcześniej wykonać obu prób, żeby wyprowadzić tę różnicę z definicji modelu. Prawo ma tu zakres obejmujący także kontakty niewykonane. Pozwala powiedzieć, co nastąpiłoby w zadanych warunkach.

Trzecia funkcja dotyczy ustanawiania takich warunków. Jeżeli kontakt Q przekształca sposób, w jaki świat odpowie na następne P, potrzebujemy opisać również ten proces. Na tym poziomie pytamy, dlaczego odtąd obowiązuje inny przyrost i co może go ponownie zmienić. Regułę wybierania lub przebudowy prawa będziemy nazywać metaregułą. Sama również może stać się przedmiotem przebudowy.

Nie zakładamy, że te trzy funkcje odpowiadają trzem osobnym piętrom kosmosu. Rozróżniamy zadania wykonywane przez opis. Zdanie o powtarzalności porządkuje zapis. Zdanie o dopuszczonych przejściach pozwala wyprowadzać skutki określonych kontaktów. Zdanie o genezie przejść wyjaśnia, jak ustanowiono ich warunki. Jedna konstrukcja może łączyć te zadania, ale nie uzyskuje tego połączenia przez samo użycie wspólnej nazwy.

Wyobraźmy sobie odczyt, w którym utrzymuje się wartość zero, ponieważ nie dostarczono żadnego kontaktu. Opis „wartość zawsze wynosi zero” zgadza się z całym zapisem. Nie wystarcza jednak do scharakteryzowania reguły układu. Po dostarczeniu P wartość może się zmienić. Ta prosta różnica pokazuje, dlaczego podsumowanie tego, co zaszło, nie musi obejmować tego, co mogłoby zajść przy innych wejściach.

Możliwa jest także sytuacja odwrotna. Znamy regułę określonych przejść, lecz nie znamy jej pochodzenia. Potrafimy wykonać dowolnie wiele przewidzianych kontaktów i nadal nie wiedzieć, dlaczego właśnie ta reguła została ustanowiona.

Strona PDF 13

Dodatkowe realizacje potwierdzają jej działanie w badanym zakresie. Mogą nie uruchamiać żadnego warunku, który odsłoniłby jej genezę lub zdolność przebudowy.

Prawo może również przyjąć postać warunku zgodności, zamiast polecenia wykonania następnego kroku. Wtedy pytamy, które konfiguracje składników spełniają relację, a nie który składnik ma działać pierwszy. Takie ujęcie pozwoli później rozpatrywać współpowstawanie prawa i stanu. Na obecnym etapie zachowujemy prostą kolejność kontaktów, aby czytelnie porównać ich skutki. Nie przenosimy jej jednak bez dodatkowego argumentu na każdy wariant rzeczywistości, który zechcemy badać.

Z perspektywy uczestnika wszystkie te funkcje łatwo zlewają się w jedno przekonanie: świat tak działa. Perspektywa architektury rozdziela dostępne odpowiedzi od warunków, które je podtrzymują. Poszerzenie oglądu nie odbiera ważności odpowiedziom lokalnym. Pozwala natomiast zapytać o ich zakres, o niewykorzystane kontakty i o relacje, których zmiana uczyniłaby dotychczasowe oczekiwanie niewystarczającym.

Tak
rozumiane
Metaprawo
nie
musi
zaczynać
od
poszukiwania
nadrzędnego nakazu. Może zaczynać od pytania, jak odpowiedź uzyskuje
warunki obowiązywania. Jeśli te warunki zależą od innych odpowiedzi, dalszy
opis będzie musiał uwzględnić ich wzajemną organizację.

Strona PDF 14

1 3 Ta sama seria w trzech światach

Zbudujmy teraz trzy światy, które odpowiadają jednakowo na naszą pierwszą próbę. Każdy zaczyna od zera, każdy dopuszcza pięć wartości i każdy przyjmuje dwa rodzaje kontaktu, P oraz Q. Konteksty oznaczamy przez A i B. Definicje podajemy przed porównaniem wyników. Dzięki temu późniejsze rozbieżności będą konsekwencjami określonych reguł, zamiast swobodnym dopasowaniem opowieści do tego, co właśnie się wydarzyło.

W pierwszym świecie, M1, P zawsze zwiększa wartość o jeden, a Q zawsze zmniejsza ją o jeden. Kontekst nie wpływa na odpowiedź. Po zmniejszeniu zera o jeden otrzymujemy cztery, ponieważ rachunek pozostaje cykliczny. Prawo M1 ma stałą postać w całym rozpatrywanym przebiegu. Możemy wyprowadzić następny wynik, znając bieżącą wartość i rodzaj dostarczonego kontaktu.

W drugim świecie, M2, odpowiedź zależy również od kontekstu. P w A zwiększa wartość o jeden, natomiast P w B o dwa. Q w A zmniejsza ją o jeden, a Q w B zwiększa o jeden. Ta tabela pozostaje stała. Zmienny jest zakres jej zastosowania, ponieważ dla różnych kontekstów określa różne lokalne odpowiedzi. Uczestnik, który nie odczytuje kontekstu, może potraktować różnicę skutków jako nieprzewidywalność. Uczestnik znający kontekst potrafi obliczyć wynik.

M2 pokazuje ważną dwuznaczność zdania o zmianie prawa. Gdy przenosimy P z A do B, zmienia się lokalna odpowiedź. Cały sposób jej wyboru pozostaje jednak ten sam. Można opisać układ jedną ustaloną regułą, która bierze pod uwagę także kontekst. To, co z ograniczonego oglądu wygląda na zmianę prawa, z szerszego oglądu jest przejściem między przypadkami stałej tabeli.

Trzeci świat, M3, zaczyna z taką samą tabelą jak M2. Dopuszcza jednak dodatkową operację. Po wykonaniu Q przebudowuje część tabeli i zmienia aktywną metaregułę, która określi rodzaj następnej przebudowy. P nie uruchamia tej operacji. Pełny rachunek zmian metareguły przeprowadzimy później. Tutaj istotne są jej obecność oraz warunek uruchomienia. M3 potrafi zmienić odpowiedź na przyszły kontakt, podczas gdy M2 zawsze wraca do tej samej tabeli.

Przeprowadźmy pierwszą próbę: cztery kontakty P w A, od zera. M1 czterokrotnie zwiększa wartość o jeden.

Strona PDF 15

M2 robi to samo, ponieważ kontekst A wybiera właśnie taki przyrost. M3 także daje tę odpowiedź, a P nie uruchamia przebudowy. Otrzymujemy w każdym świecie jeden, dwa, trzy i cztery. Jeśli kontynuujemy wyłącznie P w A, seria pozostaje zgodna również przy kolejnych obiegach przez zero.

W tym ostatnim szczególe kryje się coś istotnego. Problem nie zawsze znika dzięki większej liczbie powtórzeń. Można bez końca powtarzać kontakt, który nie uruchamia różnicy między architekturami. Więcej danych tego samego rodzaju wzmacnia oczekiwanie w zbadanym zakresie, lecz nie gwarantuje dostępu do warunku zmiany. Potrzebny bywa inny kontakt albo odczyt relacji, której pierwsza próba w ogóle nie dotykała.

Uczestnik zachowujący wyłącznie serię wyników nie wybierze między M1, M2 i M3. Może skonstruować kilka zgodnych wyjaśnień. Gdy dołączymy definicje, jako autorzy porównania wiemy, że te wyjaśnienia dotyczą różnych mechanizmów. Nie przenosimy jednak własnego dostępu do definicji na uczestnika. Wiedza o konstrukcji i wiedza otrzymana z kontaktu pełnią tutaj odmienne funkcje.

Zgodność liczb zakłada jeszcze wspólny sposób ich odczytywania. We wszystkich trzech światach wartość trzy oznacza ten sam element przyjętej dziedziny. Gdyby odczyty miały różne jednostki albo tylko częściowe tłumaczenie, identyczny znak nie wystarczałby do porównania. Na razie zachowujemy wspólną dziedzinę świadomie. Umożliwia ona wykonanie próby. Późniejszy wariant zapyta o kontakt architektur, które nie dziedziczą takiego wspólnego alfabetu, i o zakres, w którym samo porównanie może dopiero powstać.

Pierwsza próba odsłania zatem wspólny fragment działania trzech światów. Każdy z nich zawiera odpowiedź przewidzianą przez lokalne oczekiwanie. W M3 istnieje ponadto zdolność przebudowy, która pozostaje w tej próbie nieaktywna. Uczestnik może żyć w jej zasięgu, nie spotykając warunku, który ją ujawni. Żeby rozpoznać tę różnicę, przygotujemy teraz przebieg, w którym definicje modeli wymagają odmiennych wyników.

Strona PDF 16

1 4 Próba która rozdziela przewidywania

Każdy świat ponownie uruchamiamy od zera. W M3 przywracamy także początkową tabelę oraz początkową metaregułę. Dostarczamy kolejno dwa P w A, następnie Q w B, P w B, Q w A i jeszcze jedno P w B. Zachowujemy zapis wejść. Bez niego nie wiedzielibyśmy, czy rozbieżność wyników odpowiada różnicy architektur, czy po prostu różnym kontaktom dostarczonym do badanych układów.

Krok
Kontakt
Kontekst
M1
M2
M3

Początek
Brak
Brak
0
0
0

1
P
A
1
1
1

2
P
A
2
2
2

3
Q
B
1
3
3

4
P
B
2
0
4

5
Q
A
1
4
3

6
P
B
2
1
4

Pierwsze dwa kroki pozostają zgodne. Wszystkie światy osiągają jeden, a potem dwa. Trzeci krok rozdziela M1 od pozostałych. Q w B w pierwszym świecie zmniejsza dwa o jeden, więc daje jeden. W M2 i M3 kontekst B nakazuje zwiększenie o jeden, więc powstaje trzy. Po tym kroku M3 dodatkowo zamienia odpowiedzi na P między kontekstami A i B. Odtąd P w B zwiększa wartość o jeden.

Ta przebudowa ujawnia się w czwartym kroku. M2 nadal stosuje w B przyrost dwa: z trzech przechodzi do zera. M3 stosuje już przyrost jeden: z trzech przechodzi do czterech. M1 zwiększa własną wartość jeden i otrzymuje dwa. W tym miejscu każdy model ma inny stan. Rozbieżność wynika z zadeklarowanego sposobu reagowania na kontakt i z tego, co wcześniejszy kontakt zmienił w warunkach następnego.

Piąty kontakt, Q w A, zmniejsza w każdym świecie bieżącą wartość o jeden. Z zera w M2 otrzymujemy cztery.

Strona PDF 17

W M3 wynik wynosi trzy; dopiero po jego uzyskaniu zmieniają się odpowiedzi na przyszłe Q. Szósty kontakt daje odpowiednio dwa, jeden i cztery. Pełny sposób przebudowy tabeli M3 odtworzymy w rozdziale poświęconym architekturze zmieniającej własną aktualizację. Na razie widzimy jej odrębny skutek.

Numery kroków wyrażają kolejność dostarczonych kontaktów. Nie przypisujemy odstępom między nimi sekund ani innej miary trwania. W M3 istotne jest, że przebudowa po Q staje się warunkiem późniejszego P. Ta zależność potrzebuje określonego porządku, choć nie potrzebuje jednakowych odstępów. Jeżeli zechcemy rozpatrywać aktualizację bez wspólnego zegara, będziemy musieli zachować lub przebudować właśnie tę relację następstwa. Samo usunięcie jednostki czasu nie wystarczy do wykonania trudniejszego wariantu.

Próba rozróżnia te trzy zdefiniowane modele przy podanych warunkach. Uczestnik znający ich przewidywania może odrzucić dwa z nich, jeśli otrzyma wynik zgodny wyłącznie z trzecim. Nie dowodzi to, że odkrył jedyną możliwą organizację rzeczywistości. Możemy zbudować inny układ, który odtworzy tę skończoną serię, a w nieprzeprowadzonej próbie zachowa się inaczej. Rozstrzygnięcie zależy od zbioru porównywanych propozycji i od dostępu do warunków próby.

Różnicę tę trzeba zachować również wtedy, gdy interesuje nas najśmielszy wariant. Odmienny wynik może wskazać, że dotychczasowy opis nie obejmuje działania układu. Żeby przypisać go przebudowie prawa, musimy jeszcze wskazać, dlaczego nie wyjaśnia go zmiana kontekstu lub innego składnika. W naszym przykładzie znamy te składniki, ponieważ sami je określiliśmy. Przy badaniu świata fizycznego ich rozpoznanie staje się częścią zadania.

Przejście do oglądu architektury ujawnia również to, czego M3 jeszcze nie zmienia. W całym przebiegu zachowujemy pięć wartości, alfabet kontaktów oraz określony porządek wykonania. Można opisać jego działanie, włączając tabelę i aktywną metaregułę do pełnego stanu. Ta własność dotyczy skonstruowanego układu. Stawia następne pytanie: co mogłoby się wydarzyć, gdyby przebudowa objęła także jednostki potrzebne do takiego wspólnego zapisu?

Strona PDF 18

1 5 Co pozostaje ukryte w prawie

W naszych modelach geneza prawa została podana w definicji. Uczestnik może jej nie znać, ale autor porównania wie, skąd wzięła się każda odpowiedź. Szerszy problem zaczyna się wtedy, gdy pytamy, jak warunki odpowiadania mogłyby powstać w samym świecie. Nie wystarczy wskazać inną tabelę. Potrzebujemy relacji, która ustanawia jej zakres oraz wpływ na kolejne kontakty.

Zachowajmy hipotezę prawa jako osadu relacji. Powtarzające się kontakty mogłyby utrwalać zdolność określonej odpowiedzi. Powstała regularność uczestniczyłaby w warunkach następnego spotkania. „Osad” oznacza tu zachowany skutek historii, który coś zmienia w dalszym działaniu układu. Żeby ta hipoteza stała się konstrukcją, musimy określić, gdzie skutek jest podtrzymywany, jak wpływa na odpowiedź i w jakich warunkach traci tę zdolność.

Możemy rozpatrzyć dwa zakresy tego pytania. W pierwszym historia zmienia parametr istniejącej reguły. Kolejne powtórzenia wzmacniają pewną odpowiedź według ustalonego sposobu uczenia. W drugim historia współustanawia także to, które kontakty uznaje się za podobne. Wtedy rezultat wpływa nie tylko na odpowiedź, lecz również na organizację przypadków, do których odpowiedź zostanie zastosowana. Nowy podział zmienia znaczenie przyszłego powtórzenia.

Drugi wariant prowadzi bliżej genezy kategorii. Gdy zmienia się zakres podobieństwa, dwa wcześniej odrębne przypadki mogą zacząć dzielić jedną regułę, a przypadki wcześniej nierozróżniane otrzymać odmienne odpowiedzi. Nadal trzeba zbadać, czy taki układ wytwarza nowy rodzaj rozróżnienia, czy odsłania relację od początku zawartą w szerszej definicji. Będziemy wracać do tej różnicy, zamiast rozstrzygać ją przez samą śmiałość nazwy.

Przesuńmy ogląd jeszcze dalej. Prawo mogłoby utrwalać się przez wzajemną odpowiedź wielu relacji, bez centrum oceniającego wynik. Żaden uczestnik nie musiałby wiedzieć, że ustanawia regułę. Możliwy uczestnik powstawałby dopiero tam, gdzie pewna organizacja potrafi zachować odczyt i odpowiedzieć na następny kontakt. W tym wariancie prawo oraz zdolność udziału mają wspólny problem genezy. Ludzkie doświadczenie byłoby jednym z ich późniejszych zakresów.